• აგრეგატულ დონეზე, 2015 წლის 5 თვის მდგომარეობით, სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობების ჯამური მაჩვენებელი 6 თვის გეგმის 83.4%-ს (წლიური ბიუჯეტის კანონით განსაზღვრული გეგმის 38.3%-ს) შეადგენს და გასული წლის ანალოგიურ მაჩვენებელს 14.9%-ით აღემატება. ხოლო გადასახდელების ჯამური მაჩვენებელი 6 თვის გეგმის 78.4%-ს (წლიური ბიუჯეტის კანონით განსაზღვრული გეგმის 37.5%-ს) შეადგენს და გასული წლის ანალოგიურ მაჩვენებელთან შედარებით ზრდის ტემპი 14.1%-ს უტოლდება (იხ. სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობა აგრეგატულ დონეზე).
• რაც შეეხება ძირითად ტენდენციებს სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობების კომპონენტების დონეზე, (სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობები მოიცავს ოთხ კომპონენტს: შემოსავლები, არაფინანსური და ფინანსური აქტივების კლება, ვალდებულებების ზრდა) 6 თვის გეგმასთან მიმართებაში შესრულების მაღალი ტენდენციით ხასიათდება არაფინანსური აქტივების კლების მუხლით (პრივატიზება) შემოსულობები, რომელიც ნომინალურ გამოსახულებაში 101.8 მლნ ლარს (6 თვის გეგმის 391.4%-ს) შეადგენს და გასული წლის ანალოგიურ მაჩვენებელს 159.1%-ით აღემატება. რაც შეეხება სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლებს, სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლები 6 თვის გეგმის 87.8%-ს შეადგენს და გასული წლის ანალოგიურ მაჩვენებელს 401.3 მლნ ლარით (14.1%-ით) აღემატება, ძირითადად საგადასახადო შემოსავლების ზრდის ტენდენციის გავლენით (იხ. სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობა აგრეგატულ დონეზე).
• რაც შეეხება ძირითად ტენდენციებს სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელების კომპონენტების დონეზე (სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელები მოიცავს ოთხ კომპონენტს: ხარჯები, არაფინანსური და ფინანსური აქტივების ზრდა, ვალდებულებების კლება) კვარტალური განწერით გათვალისწინებულ 6 თვის გეგმასთან მიმართებაში შედარებით დაბალი შესრულება ვლინდება არაფინანსური აქტივების ზრდის მუხლით გადასახდელებისათვის (ე.წ. კაპიტალური ხარჯები), თუმცა აღნიშნული მაჩვენებელი გასული პერიოდის შესრულების ტენდენციასთან შედარებით გაუმჯობესებას ავლენს და გასული წლის ანალოგიური პერიოდის მაჩვენებელს 62.3 მლნ ლარით (47.9%-ით) აღემატება. რაც შეეხება სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯებს, მისი შესრულება 5 თვის მდგომარეობით კვარტალური განწერის მიხედვით წარმოდგენილი გეგმის 79.2%-ს შეადგენს და გასული წლის ანალოგიური პერიოდის მაჩვენებელზე 10.8%-ით მეტია, ხოლო ნომინალურ გამოსახულებაში ზრდის მაჩვენებელი 299.4 მლნ ლარს უტოლდება, ამასთან ე.წ. კაპიტალური ხარჯების ზრდის მაჩვენებელი, როგორც უკვე აღინიშნა, 62.3 მლნ ლარს შეადგენს. რაც შეეხება ხარჯების დინამიკას კომპონენტების დონეზე, სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯების ზემოაღნიშნული 299.4 მლნ ლარის ოდენობით ზრდა ძირითადად უკავშირდება სოციალური უზრუნველყოფის (111.2 მლნ ლარით), გრანტების (52.2 მლნ ლარით) და შრომის ანაზღაურების (47.0 მლნ ლარით) ზრდას გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით. თუმცა, ხარჯების ცალკეული კომპონენტების დონეზე ტენდენციების ანალიზისას გასათვალისწინებელია, რომ 2015 წლის ბიუჯეტის კანონში და შესაბამისად, პირველი კვარტლის შესრულების
- ანგარიშში ბიუჯეტის ხარჯების კლასიფიკაციის შესაბამისი მუხლით ასახულია სსიპ-ების მიერ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მიღებული სახსრების განკარგვა, რომლებიც გასულ წლებში ჯამურად სუბსიდიის მუხლით აისახებოდა, ამდენად, მიუხედავად იმისა, რომ ამჟამად არსებული წარმოდგენა იძლევა სახელმწიფო ბიუჯეტის სახსრების განკარგვის უფრო სამართლიან სურათს, ხარჯების კომპონენტების დონეზე გასულ წელთან შედარებით გამოვლენილი ტენდენციების ანალიზისას აუცილებელია კლასიფიკაციაში არსებული ზემოაღნიშნული განსხვავებების გათვალისწინება. 6 თვის გეგმასთან მიმართებაში შესრულების შედარებით მაღალი მაჩვენებლით ხასიათდება ფინანსური აქტივების ზრდის მუხლით გადასახდელები, რომლის შესრულება კვარტალური განწერის მიხედვით წარმოდგენილი გეგმის 89.4%-ს შეადგენს და გასული წლის ანალოგიურ მაჩვენებელს 79.1 მლნ ლარით (151.0%-ით) აღემატება, ძირითადად, აქციებისა და კაპიტალის მუხლით ფინანსური აქტივების ზრდის ტენდენციის გავლენით (იხ. სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობა აგრეგატულ დონეზე).
სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლები
- 2015 წლის 5 თვის მდგომარეობით, სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლების ჯამური მაჩვენებელი 3,241.8 მლნ ლარს შეადგენს და 6 თვის გეგმის 87.8%-ს (წლიური გეგმის 40.1%) უტოლდება. კომპონენტების დონეზე (სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლები მოიცავს სამ კომპონენტს: საგადასახადო შემოსავლები, გრანტები და სხვა შემოსავლები) გადახრით ხასიათდება სხვა შემოსავლებისა და გრანტების კომპონენტი. კერძოდ, 5 თვის მდგომარეობით სხვა შემოსავლების სახით ბიუჯეტში მიღებულია 6 თვის გეგმის 121.1% ხოლო გრანტების სახით 6 თვის გეგმის 98%(იხ. სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლები).
- საგადასახადო შემოსავლების ჯამური მაჩვენებელი 6 თვის გეგმას 86.6%-ს (წლიური გეგმის 39.9%) შეადგენს და გასული წლის ანალოგიურ მაჩვენებელს 13.1%-ით (352.6 მლნ ლარით) აღემატება. თუმცა განსხვავებული ტენდენცია ვლინდება გადასახადების ცალკეული ტიპებისათვის. კერძოდ, შედარებით მაღალი მობილიზების დონით გამოირჩევა მოგებისა და საშემოსავლო გადასახადების სახით მიღებული შემოსავლები (5 თვეში მიღებულია, შესაბამისად, 6 თვის გეგმის 110.7% და 87.5%) ხოლო შედარებით დაბალი მობილიზების დონე ვლინდება აქციზისა და იმპორტის გადასახადების მიმართულებით (6 თვის გეგმის 72.5% და 54.7%). რაც შეეხება გასული წლის ანალოგიური პერიოდის მაჩვენებლებთან მიმართებას, ზრდის ტემპი შესაბამისად, 34.7%-სა და 7.8%-ს შეადგენს მოგებისა და დღგ-ს სახით მიღებული შემოსავლებისათვის, ხოლო 15.8%-სა და 6.1%-ს - საშემოსავლო გადასახადისა და აქციზისთვის, ამასთან, იმპორტის გადასახადის სახით მიღებული შემოსავლები გასული წლის ანალოგიურ მაჩვენებელზე 25.5%-ით ნაკლებია(იხ. საგადასახადო შემოსავლები).
- სახელმწიფო ბიუჯეტის გრანტების სახით მიღებულ შემოსავლებთან მიმართებაში, აღნიშნული მაჩვენებელი გეგმის 41.3%-ს შეადგენს და 88.7 მლნ ლარს უტოლდება. აქვე გასათვალისწინებელია, რომ გასული წლის ანალოგიური პერიოდის მაჩვენებელი 44.6 მლნ ლარს შეადგენდა. მიმდინარე წელს მობილიზებული გრანტების უდიდეს წილს (47.0%) საინვესტიციო გრანტები შეადგენს (იხ. საგარეო წყაროებიდან მიღებული დაფინანსება).
- რაც შეეხება სხვა შემოსავლებს, ჯამურად, სხვა შემოსავლების შესრულება 6 თვის გეგმის 121.1%-ს შეადგენს, ძირითადად საკუთრებიდან შემოსავლებისა (ძირითადად პროცენტებისა და რენტის მუხლით შემოსავლების მაღალი შესრულების გამო) და შერეული და სხვა არაკლასიფიცირებული შემოსავლების შესრულების ტენდენციის გავლენით. კერძოდ, აღნიშნული მუხლებით შემოსავლები 2015 წლის იანვარ-მაისის მდგომარეობით 24.8 მლნ ლარს და 39.0 მლნ ლარს შეადგენს (6 თვის გეგმის 93.1% და 255.1%-ს შესაბამისად). გასათვალისწინებელია, რომ აღნიშნული ტენდენცია ნაწილობრივ უკავშირდება სახელმწიფო ბიუჯეტის კლასიფიკაციაში განხორციელებულ ცვლილებს. კერძოდ, მიმდინარე წელს შერეულ და სხვა არაკლასიფიცირებულ შემოსავლებში, ასახულია წინა წლების გამოუყენებელი საბიუჯეტო სახსრების დაბრუნება და ხაზინის ერთიან ანგარიშზე რიცხული გაურკვეველი თანხები, რომლებიც დაზუსტების შემდგომ მიიმართება დანიშნულებისამებრ (სულ, 10.8 მლნ ლარი), რაც გასულ წლებში ფინანსური აქტივების კლების მუხლში აისახებოდა. (იხ. სხვა შემოსავლები).
სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელები
- სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელების შესრულებასთან მიმართებაში, მხარჯავი დაწესებულებების დონეზე გამოყოფილი ასიგნებების ათვისების %-ული წილი წლიური ბიუჯეტის კანონით განსაზღვრულ გეგმასთან მიმართებაში მხარჯავი დაწესებულებების უმეტესობისთვის 30-40%-იან შუალედში მერყეობს. წლიურ გეგმასთან მიმართებაში ასიგნებების ათვისების ძირითადი ტენდენციის სურათი, როგორც მხარჯავი დაწესებულებების, ისე პროგრამების მიხედვით წარმოდგენილია დანართის სახით (იხ. დანართები 2-4) (იხ. სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელები).
- საერთო სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელებთან მიმართებაში, 2015 წლის 5 თვის მდგომარეობით, მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან გამოყოფილი სახსრები 38.4 მლნ ლარს, ხოლო გადარიცხული სახსრები 34.4 მლნ ლარს და წლიური ბიუჯეტის კანონით განსაზღვრული გეგმის 68.8%-ს შეადგენს. მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან ათვისებული სახსრების განაწილება მიზნობრიობის მიხედვით წარმოდგენილია ანგარიშში. რაც შეეხება რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდს, 2015 წლის 5 თვის მონაცემებით, რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდის/სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის ფარგლებში გადარიცხული თანხების ჯამური მოცულობა 63.1 მლნ ლარს და წლიური გეგმის 21.0%-ს უტოლდება (იხ. საერთო სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელები).
საშინაო და საგარეო ვალდებულებების დინამიკა
- სახელმწიფო ბიუჯეტის საშინაო ვალდებულებების ზრდის მუხლით შემოსულობების ფაქტობრივი შესრულება, 2015 წლის 5 თვის მდგომარეობით, 247.6 მლნ ლარს შეადგენს (წლიური გეგმა - 600 მლნ ლარი). აღრიცხვის არსებული სპეციფიკის შესაბამისად, საანგარიშო პერიოდში ემიტირებულ იქნა 575.0 მლნ ლარის ნომინალური ღირებულების, ხოლო დაფარულ იქნა 324.2 მლნ ნომინალური ღირებულების სახაზინო ვალდებულებები და ობლიგაციები (იხ. საშინაო ვალდებულებების დინამიკა).
- რაც შეეხება საგარეო წყაროებიდან მიღებულ დაფინანსებას, სახაზინო სამსახურის ინფორმაციაზე დაყრდნობით, საგარეო წყაროებიდან მიღებული შემოსულობების მოცულობა გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით ზრდის ტენდენციას ავლენს ძირითადად გრანტების სახით მიღებული შემოსავლების ზრდის გავლენით. კერძოდ, გრანტების მოცულობა 2015 წლის 5 თვის მდგომარეობით 88.7 მლნ ლარს და წლიური დამტკიცებული გეგმის 41.3%-ს შეადგენს, რაც გასული წლის ანალოგიური პერიოდის მაჩვენებელს 44.1 მლნ ლარით აღემატება. რაც შეეხება კრედიტებს, საგარეო ვალდებულებების ზრდით სახელმწიფო ბიუჯეტში მიღებული შემოსულობები ჯამურად, 173.9 მლნ ლარს და წლიური გეგმის 17.2%-ს უტოლდება. ამასთან, საგარეო ვალდებულებების ზრდის მუხლით მიღებული შემოსულობების უმეტესი ნაწილი (149 მლნ ლარი) საინვესტიციო კრედიტებმა შეადგინა (იხ. საგარეო წყაროებიდან მიღებული დაფინანსება).
